Klauzula Napraw zablokowana – monopoliści znowu górą

, 4 czerwca 2014, 10:02

Sprawa wprowadzenia „Klauzuli Napraw” we wszystkich krajach UE utknęła w martwym punkcie. Komisja Europejska została zmuszona do wycofania swojej propozycji liberalizacji rynku zewnętrznych części zamiennych. Lobby producentów samochodów znów pokazało swoją siłę.

Klauzula Napraw – dlaczego jest tak istotna?

Zapewne każdy właściciel samochodu chce sam decydować, gdzie kupi części zamienne do swojego pojazdu. Mowa tu nie tylko o elementach eksploatacyjnych, takich jak klocki hamulcowe, czy paski rozrządu, ale również tzw. częściach widocznych: zderzakach, maskach, atrapach chłodnicy, błotnikach, lusterkach, lampach itd. Tymczasem koncerny samochodowe robią wszystko, by zapewnić sobie monopol i zarabiać na produkowanych samochodach przez cały okres ich użytkowania. O ile rynek części eksploatacyjnych jest uwolniony, o tyle w segmencie części zewnętrznych w niektórych krajach europejskich koncerny samochodowe wciąż cieszą się nieuzasadnionymi przywilejami. Tamtejsi konsumenci zmuszeni są więc kupować części zewnętrzne wyłącznie z logo producenta samochodu, płacąc znacznie więcej, niż w krajach, gdzie rynek został uwolniony.

Niezbędna swoboda

Tę niezdrową sytuację na rynku motoryzacyjnym chciała zmienić Komisja Europejska, która już w 2004 roku zaproponowała wprowadzenie „Klauzuli Napraw” do dyrektywy 98/71/WE. Przepis ten miał na celu wprowadzenie wolnej konkurencji na rynku zewnętrznych części zamiennych w całej Unii Europejskiej. Klauzula Napraw zapewnia bowiem równowagę pomiędzy ochroną własności intelektualnej, a potrzebą wolnej konkurencji, ochroną konsumentów oraz jednolitym rynkiem europejskim. Krótko mówiąc, Klauzula Napraw miała chronić blisko 260 milionów europejskich kierowców przed monopolem producentów samochodów.

W 2007 roku konieczność wprowadzenia tej propozycji poparł przeważającą większością głosów Parlament Europejski. Dyskusje nad liberalizacją rynku trwały w sumie 10 lat. Koncerny samochodowe broniły swojej pozycji, twierdząc, że w grę wchodzi zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom samochodów, próbując w ten sposób przekonać opinię publiczną, że chodzi o coś innego niż tylko pieniądze. Argumenty te były odpierane, jednak okazało się, że lobby koncernów samochodowych jest silniejsze. Protekcjonistyczne zapędy niektórych państw członkowskich storpedowały „Klauzulę Napraw”. 21 maja br. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej została opublikowana decyzja Komisji Europejskiej dotycząca wycofania jej propozycji wprowadzenia Klauzuli w całej UE.

Różnie w różnych krajach

Mimo decyzji Komisji, przepisy krajowe związane z Klauzulą nadal będą obowiązywać. Obecnie w 11 państwach członkowskich UE – w tym w Polsce – rynki części zewnętrznych są w pełni zliberalizowane. W Niemczech, pomimo braku zapisów Klauzuli, rynek jest bliski liberalizacji, dzięki zobowiązaniu niemieckich producentów samochodów do zaprzestania nadużywania swoich praw rejestracji wzorów wobec niezależnych podmiotów. Pewien postęp widać również w tych krajach członkowskich, gdzie tradycyjnie obowiązywały praktyki protekcjonistyczne chroniące interesy producentów samochodów. We Francji, tamtejszy urząd ds. konkurencji potwierdził niedawno konieczność liberalizacji rynku poprzez przyjęcie rozwiązania opartego na zasadach Klauzuli Napraw.

Polska się wybroniła

O tym jak wielkie znacznie dla wolnej konkurencji i prawa wyboru konsumentów ma Klauzula, przekonał się również nasz rodzimy rynek. Przepisy te wprowadzono w Polsce w 2007 roku. Jednak jeszcze dosłownie chwilę przed przegłosowaniem ustawy przez Sejm, koncerny samochodowe masowo zastrzegały wzory (kształty) tzw. części widocznych. Za pośrednictwem rzeczników praw patentowych zaczęto też ścigać legalnie funkcjonujące na polskim rynku firmy. Niektórym z nich celnicy zajęli transporty towaru. Wprowadzenie Klauzuli Napraw uratowało więc przed upadkiem tych dystrybutorów, którzy specjalizują się właśnie w elementach powypadkowych i uchroniło tysiące miejsc pracy. Konsumentom zagwarantowało zaś wolność wyboru, bowiem nie zostali skazani na korzystanie z drogich części oryginalnych, które dodatkowo by podrożały. Użytkownicy samochodów zostaliby też zapewne zmuszeni do napraw powypadkowych w stacjach autoryzowanych. Dealerzy mogliby bowiem sprzedawać części widoczne po cenach zaporowych, tak by uniemożliwić niezależnym warsztatom skuteczne konkurowanie na rynku.

To jeszcze nie koniec

Decyzja o wycofaniu propozycji Komisji Europejskiej to z pewnością krok wstecz na drodze do liberalizacji rynku. Z całą pewnością temat nie został jednak zamknięty.

Alfred Franke SDCM– „Mogę zapewnić, że to nie koniec walki o wolną i sprawiedliwą konkurencję w Europie. Przez lata ECAR walczył o tę sprawę i udowodnił, że Klauzula Napraw jest jedynym rozwiązaniem uzasadnionym prawnie, gospodarczo oraz społecznie." – mówi Alfred Franke, prezes Stowarzyszenia Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych SDCM, a także koordynator ECAR (Europejskiej Kampanii na Rzecz Swobody Rynku Części Samochodowych i Napraw) w Polsce.

Według prezesa SDCM decyzja Komisji Europejskiej pokazuje, że unijne instytucje nie potrafiły oprzeć się naciskom kilku państw członkowskich, będących pod silnym wpływem producentów samochodów.

– „Ten krok jest szkodliwy dla europejskiego rynku wewnętrznego, a także godzi w interesy 260 milionów kierowców, którzy będą musieli zapłacić wysoką cenę za brak liberalizacji i praktyki protekcjonistyczne stosowane w niektórych krajach." – podkreśla Alfred Franke.

Dowiedz się więcej

,,Wprowadzenie Klauzuli Napraw niesie wiele korzyści dla konsumentów”- wywiad z prezesem ECAR
,,Wprowadzenie Klauzuli Napraw niesie wiele korzyści dla konsumentów”- wywiad z prezesem ECAR

ECAR to Europejska Kampania na Rzecz Swobody Rynku Części Samochodowych i Napraw. Od lat zabiega o wprowadzenie we wszystkich krajach europejskiej wspólnoty Klauzuli Napraw. Na temat działań organizacji w tym zakresie rozmawialiśmy z prezesem ECAR, Thomasem Funke. Które rynki europejskie wciąż zwlekają z przyjęciem Klauzuli Napraw, a które najszybciej zdecydowały się na wdrożenie jej postanowień? […]

Sojusz przeciwko prawnej ochronie wzorów samochodowych części zamiennych
Sojusz przeciwko prawnej ochronie wzorów samochodowych części zamiennych

Szeroki sojusz niemieckich i europejskich stowarzyszeń reprezentujących konsumentów, ubezpieczycieli, sektor hurtowy i uczestników niezależnego rynku motoryzacyjnego domaga się wolnej konkurencji dla widocznych części zamiennych. Sojusz przedstawił swoje postulaty na konferencji prasowej w Berlinie. W skład Sojuszu wchodzą: ADAC (Niemiecki Klub Motoryzacyjny), vzbv (Federacja Niemieckich Organizacji Konsumenckich), GVA (Niemieckie Stowarzyszenie Niezależnych Dystrybutorów Części Motoryzacyjnych), CLEPA (Europejskie […]

Czy masz dobry dostęp do informacji technicznych? – weź udział w ankiecie Komisji Europejskiej
Czy masz dobry dostęp do informacji technicznych? – weź udział w ankiecie Komisji Europejskiej

Komisja Europejska wdraża projekt, którego celem jest sprawdzenie czy producenci w należyty sposób zapewniają dostęp do informacji dotyczących napraw i konserwacji pojazdów. W tym celu powstała specjalna ankieta, w której mogą wziąć udział przedstawiciele warsztatów z wszystkich krajów UE. Przedstawiamy jej polską wersję. Czy system dostępu do informacji technicznych działa dobrze? Komisja Europejska (dokładniej Dyrekcja […]

Komentarze

Brak komentarzy