Sprężyny: na co zwracać uwagę przy oględzinach?

Michał Kuciński, 26 stycznia 2017, 11:04

Sprężyny wraz z amortyzatorami w układzie zawieszenia zapewniają utrzymanie przyczepności kół i umożliwiają bezpieczne prowadzenie pojazdu. Prawidłowo działające sprężyny zawieszenia wydłużają żywotność amortyzatorów i innych elementów układu zawieszenia oraz odpowiadają za bezpieczeństwo i komfort jazdy.

Sól stosowana zimą przez służby drogowe działa destrukcyjnie na metalowe elementy samochodów. Piasek dostaje się między wszelkie elementy ruchome, powodując ich przyspieszone zużycie. Drugim „zimowym” czynnikiem mającym negatywny wpływ na trwałość pojazdu jest stan nawierzchni dróg. Wpadnięcie koła w dziurę powoduje powstanie dużych naprężeń udarowych, mogących uszkodzić sprężyny i inne elementy zawieszenia. Podatne na tego typu uszkodzenia są również amortyzatory i zestawy ochronne.

KYB Shock absorber replacement-9

Dogodnym momentem na przegląd stanu technicznego układu zawieszenia jest wymiana opon z letnich na zimowe, okresowy przegląd lub inne czynności naprawcze. Zadaniem warsztatu jest poinformowanie kierowcy o zdiagnozowanych usterkach i skutkach jazdy z uszkodzeniami.

Zużycie sprężyn

Stopniowe zmęczenie materiału oraz korozja przyczyniają się do zużycia sprężyn. Osłabienie sprężyn zawieszenia w trakcie użytkowania tzw. „efekt relaksacji stali„ może doprowadzić do zmniejszenia prześwitu pojazdu. Zużyte sprężyny mogą pęknąć. Po zdemontowaniu koła w pierwszej kolejności poddajemy oględzinom sprężyny zawieszenia. Na co zwracać uwagę podczas oceny wizualnej? Jakie są typowe uszkodzenia?

1. Pęknięcia

1

Krok 1: Sprawdzenie skrajnych zwojów sprężyny
Pęknięcia sprężyn powstają najczęściej w skrajnych zwojach. Końcowe zwoje sprężyn znajdują się w odpowiednich gniazdach, gumowych poduszkach lub talerzach oporowych, co może utrudniać ocenę wizualną. W wielu pojazdach wyposażonych w zawieszenie typu McPherson, zdarza się, że dolny zwój sprężyny jest całkowicie zasłonięty przez wywinięte do góry brzegi talerza oporowego amortyzatora. Końce sprężyn w procesie produkcyjnym są równo obcinane, dlatego na złamanie jej końca może wskazywać nierówne, poszarpane zakończenie.

Uwaga!
Należy pamiętać aby usunąć zanieczyszczenia, a otwory odprowadzające wodę udrożnić w celu sprawdzenia zakończenia sprężyny. Dolne talerze oporowe mają często brzegi wywinięte do góry – w powstałym w ten sposób „kielichu” zbiera się mieszanina wody, piasku, soli i innych zanieczyszczeń. Nawet jeśli konstruktor przewidział odpowiednie otwory odprowadzające wodę, to najczęściej są one zatykane przez zanieczyszczenia. Dolny zwój sprężyny pracuje wówczas w wodno-piaskowo-solnej kąpieli.

Krok 2: Porównanie wysokości prześwitu
Złamanie lub trwałe odkształcenie sprężyny można również stwierdzić porównując po obu stronach wysokość któregoś z elementów nadwozia względem podłoża. Pomiar taki ma oczywiście sens tylko wtedy, gdy samochód stoi na poziomej nawierzchni.

2. Korozja

2

Krok 1: Sprawdzenie powierzchni ochronnej sprężyny
Jeśli lakier, którym sprężyna jest pokrywana w procesie produkcyjnym ulegnie uszkodzeniu, to na jej powierzchni szybko pojawiają się wżery korozyjne. Osłabiają one materiał i prowadzą do utraty wymaganej sztywności sprężyny, a w skrajnych przypadkach do jej złamania. Zniszczenie powierzchni antykorozyjnej może być wynikiem błędów montażowych lub destrukcyjnego działania zanieczyszczeń typu: piasek, drobne kamienie, sól drogowa, błoto pośniegowe. W czasie uginania się zawieszenia, końcowe zwoje sprężyny ocierają o elementy montażowe (talerze oporowe, łożyska górnego mocowania). Jeśli w tych miejscach znajduje się piasek, to powoduje on ścieranie warstwy antykorozyjnej i materiału sprężyny. Obecność ziarenek piasku w tych miejscach jest nieunikniona, jednak gdy jest go zbyt dużo, to w połączeniu z wodą i solą działa bardzo destrukcyjnie na współpracujące elementy.

3. Prześwit pojazdu

3

Krok 1: Zwiększona masa pojazdu
Długotrwała jazda z dużym obciążeniem wpływa na charakterystykę pracy i kształt sprężyn. Nadmierne obciążanie osi czy też przekraczanie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu powoduje, że sprężyny stają się krótsze, bardziej miękkie co w konsekwencji prowadzi do osiadania zwojów sprężyny w trakcie użytkowania. Zmiana parametrów sprężystości sprężyny może doprowadzić do zmniejszenia prześwitu pojazdu, a w końcu do ich pęknięcia. Należy również pamiętać, że zwiększenie lub zmniejszenie prześwitu pojazdu może być wynikiem nieprawidłowej pozycji sprężyny względem amortyzatora, niezastosowania zalecanych przez producenta elementów montażowych podczas prac naprawczych lub nieprawidłowej identyfikacji i doboru części.

4. Odkształcenia

4

Krok 1: Montaż niezgodny z technologią naprawy
W wyniku popełnionych błędów montażowych może dojść do nieprawidłowego ułożenia sprężyny względem zestawu montażowego górnego mocowania amortyzatora oraz w dolnym talerzu oporowym. Skutkiem takiego działania może być np. ocieranie sprężyny o nadkole, różnego rodzaju głuche stuki, metaliczne zgrzyty czy skrzypienie. Nieprawidłowa pozycja montażowa sprężyny zawieszenia (np. zamontowana odwrotnie) może doprowadzić również do jej pęknięcia, niekontrolowanego przemieszczenia w talerzu oporowym oraz przyczynić się bezpośrednio do uszkodzenia amortyzatora.

Podsumowanie:

Ocena stanu technicznego – sprężyny zawieszenia

Rodzaj uszkodzenia Przyczyna Efekty uboczne Wnioski

Zalecenia

Pęknięcie – eksploatacja w agresywnych warunkach drogowych

– nadmierne obciążanie osi pojazdu

– zużycie materiału

– zmniejszenie prześwitu pojazdu

– utrata kontroli nad pojazdem

– niebezpieczeństwo uszkodzenia opony

– ryzyko wypadku drogowego

wymiana uszkodzonych sprężyn wg. katalogu KYB
Korozja – zużycie materiału

– zanieczyszczona powierzchnia sprężyny

– obniżona wytrzymałość mechaniczna (ryzyko pęknięcia sprężyny)

– utrata kontroli nad pojazdem

– ryzyko wypadku drogowego

Zmniejszenie /zwiększenie prześwitu pojazdu – zużycie materiału

– efekt relaksacji stali

– nadmierne obciążanie osi pojazdu

– zwiększona ponadstandardowo masa pojazdu

– montaż niezgodny z technologią naprawy

– niezastosowanie zalecanych przez producenta elementów montażowych

– utrata bezpieczeństwa i komfortu podczas jazdy

– zmiana parametrów sprężystości sprężyny

– zmiana parametrów tłumienia układu zawieszenia

– przyspieszone zużycie/ uszkodzenie elementów układu zawieszenia

Odkształcenie – montaż niezgodny z technologią naprawy – zmiana parametrów sprężystości sprężyny

– zmiana parametrów tłumienia zespołu tłumiąco-resorującego

– przyspieszone zużycie/ uszkodzenie elementów układu zawieszenia

– nie osiowa pozycja pracy amortyzatora

– przyspieszone zużycie uszczelniacza olejowego

– wyciek/ ubytek oleju

– spadek/ brak siły tłumienia

– uszkodzenie amortyzatora

Komentarze

Brak komentarzy