Od 24 czerwca w Polsce działa Krajowy Koordynator Prac Badawczych (KKPB) – nowy organ odpowiedzialny za nadzór nad testami pojazdów zautomatyzowanych i autonomicznych, prowadzonymi na drogach publicznych. Funkcję tę pełni Dyrektor Instytutu Transportu Samochodowego, działający pod nadzorem ministra właściwego do spraw transportu.

Powołanie KKPB jest efektem wejścia w życie nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym z 21 listopada 2025 r. Nowe przepisy mają uporządkować i ujednolicić zasady prowadzenia badań nad pojazdami wyposażonymi w systemy automatyzacji jazdy poziomu 3, 4 i 5 według klasyfikacji SAE. To pierwszy w Polsce kompleksowy system nadzoru nad badaniami dotyczącymi autonomicznej mobilności.

– Krajowa Koordynacja Prac Badawczych to fundament bezpiecznego rozwoju autonomicznej mobilności w Polsce. Dzięki jasnym procedurom i nadzorowi państwa możemy prowadzić badania w sposób odpowiedzialny, a jednocześnie wspierać innowacje, które realnie poprawią bezpieczeństwo i efektywność transportu – mówi prof. Marcin Ślęzak, Dyrektor ITS.

Nadzór nad badaniami i wydawanie zezwoleń

Do zadań Krajowego Koordynatora Prac Badawczych należy m.in. wydawanie zezwoleń na prowadzenie testów, prowadzenie publicznego rejestru badań, kontrolowanie zgodności prowadzonych prac z obowiązującymi przepisami oraz współpraca z zagranicznymi organami nadzoru przy projektach transgranicznych.

KKPB będzie również nadzorował przebieg badań, wyznaczał obserwatorów, oceniał analizę ryzyka oraz przekazywał właściwym organom informacje o zdarzeniach drogowych z udziałem pojazdów badawczych wraz z zapisami audio i wideo, dostarczonymi przez podmiot prowadzący testy.

Uzyskanie zgody na prowadzenie badań wymaga spełnienia szeregu wymagań określonych w ustawie i aktach wykonawczych. Wnioskodawcy muszą m.in. przedstawić analizę ryzyka zgodną z normą ISO 26262, wyposażyć pojazd w urządzenia rejestrujące obraz i dźwięk, złożyć deklarację o niepowodowaniu zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz uiścić opłatę administracyjną. Zezwolenie może obejmować maksymalnie pięć województw i obowiązuje przez okres do trzech lat.

– Naszym celem jest zapewnienie możliwie najbardziej przejrzystego i przyjaznego dla wnioskodawców procesu uzyskiwania zezwoleń na prowadzenie prac badawczych. Szczególny nacisk kładziemy na wysoką jakość obsługi oraz sprawność prowadzonych postępowań administracyjnych przy pełnym zachowaniu standardów wynikających z przepisów prawa. Kodeks Postępowania Administracyjnego, w ramach którego działamy, jasno definiuje harmonogram rozpatrywania wniosku – dodaje mgr Aneta Gierszewska z zespołu wspierającego prace Krajowego Koordynatora Prac Badawczych.

Współpraca międzynarodowa

Nowy organ będzie pełnił również funkcję krajowego punktu kontaktowego dla zagranicznych instytucji odpowiedzialnych za nadzór nad testami pojazdów autonomicznych. Ma to umożliwić prowadzenie badań transgranicznych zgodnie z europejskimi regulacjami oraz usprawnić wymianę informacji między państwami.

– Nowy system pozwala na uporządkowanie i profesjonalizację testów pojazdów autonomicznych. To nie tylko rola administracyjna. To realne narzędzie kontroli jakości, analizy ryzyka i współpracy międzynarodowej. Dzięki temu polskie firmy i uczelnie mogą prowadzić badania na poziomie porównywalnym z największymi ośrodkami w Europie – argumentuje dr inż. Mikołaj Kruszewski z zespołu wspierającego prace Krajowego Koordynatora Prac Badawczych.

Rozwój technologii autonomicznych

Według analiz Instytutu Transportu Samochodowego rozwój pojazdów autonomicznych może w przyszłości przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa na drogach. ITS wskazuje, że czynnik ludzki odpowiada za około 90 proc. wypadków drogowych, a wykorzystanie zaawansowanych systemów automatyzacji może ograniczyć liczbę takich zdarzeń nawet o 30 proc.

Zdaniem Instytutu technologia autonomiczna może również zwiększyć efektywność transportu, ograniczyć zatory drogowe oraz poprawić mobilność osób starszych i z niepełnosprawnościami. Dodatkowym argumentem jest narastający deficyt kierowców zawodowych, szacowany w Polsce na około 200 tys. osób.

Równolegle w kraju realizowane są projekty badawcze wspierające rozwój autonomicznej mobilności. Jednym z nich jest DARTS PL – tworzona przez ITS i Politechnikę Warszawską na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury baza scenariuszy testowych i danych sensorycznych z polskich dróg. Zebrane informacje mają posłużyć do trenowania algorytmów sztucznej inteligencji wykorzystywanych w systemach zautomatyzowanej jazdy.