Wlanie „Moto Doktora” do silnika tuż przed wystawieniem ogłoszenia daje natychmiastowe skutki: silnik przestaje dymić, pobór oleju spada. Kupujący jeździ próbnie, słyszy spokojną, cichą pracę jednostki. Podpisuje umowę. Trzy tygodnie później — po wymianie oleju na nowy, prawidłowej lepkości — silnik wraca do swoich prawdziwych nawyków. Nowy właściciel staje przed mechaniskiem ze zlaniem ciemnej masy i pytaniem: „Jak to możliwe?”

To możliwe. I coraz częściej kończy się w sądzie.

Wada ukryta. Czym jest i dlaczego odpowiedzialność sprzedawcy jest absolutna

Nadmierne zużycie oleju przez silnik to klasyczny przykład wady fizycznej samochodu — wady, która istnieje w chwili sprzedaży, nie jest widoczna podczas oględzin i wpływa na wartość pojazdu. Polskie sądy kwalifikują przekroczenie normy producenta w zakresie poboru oleju jako wadę istotną. W jednej ze spraw łódzki sąd rejonowy uznał za wadę istotną spalanie 680 ml oleju na 1000 km — przy normie producenta wynoszącej 500 ml. Kupujący skutecznie odstąpił od umowy.

Kluczowa właściwość odpowiedzialności z tytułu rękojmi: jest ona absolutna i obiektywna. Jak stwierdził Sąd Apelacyjny w Białymstoku, sprzedawca odpowiada niezależnie od tego, czy to on spowodował wadliwość, czy w ogóle wiedział lub mógł wiedzieć, że sprzedawana rzecz jest wadliwa. Brak wiedzy w żaden sposób nie wyłącza odpowiedzialności. Oznacza to, że sprzedawca, który szczerze nie wiedział, że w silniku jest zagęszczacz — bo kupił auto od kogoś, kto go wlał — i tak odpowiada za wadę.

Termin na zgłoszenie rękojmi to dwa lata od zawarcia umowy. Przez rok od stwierdzenia wady kupujący może żądać obniżenia ceny, naprawy lub — przy wadzie istotnej — odstąpienia od umowy i zwrotu zapłaconej kwoty.

Gdzie zagęszczacz staje się podstępnym zatajeniem

Sytuacja staje się poważniejsza, gdy sprzedawca świadomie wlewa zagęszczacz po to, żeby ukryć zużycie silnika przed kupującym. Tu wchodzi w grę nie tylko rękojmia, ale przepis art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że nawet wyłączona umownie rękojmia nie chroni sprzedawcy, który wadę podstępnie zataił. Celowe stosowanie zagęszczacza w celu maskowania stanu technicznego silnika mieści się dokładnie w tej kategorii.

W skrajnych przypadkach — gdy kupujący jest konsumentem, a sprzedający działa jako przedsiębiorca (komis) — może wchodzić w grę odpowiedzialność karna za oszustwo. Ustalenie stanu rzeczy w chwili sprzedaży przez rzeczoznawcę motoryzacyjnego i wykazanie, że olej zawierał polimer zagęszczający nieobecny w nominalnym oleju silnikowym, jest możliwe — i coraz częściej wykonywane.

Co widzi inspekcja przedsprzedażowa

Warsztat przeprowadzający inspekcję techniczną przed zakupem ma konkretne narzędzia do wykrycia auta przygotowanego zagęszczaczem. Żadne z tych narzędzi nie wymaga spektakularnych działań — wystarczy obserwacja i kilka prostych czynności.

Konsystencja i zachowanie oleju podczas oględzin to pierwsza wskazówka. Olej silnikowy pobrany z bagnetu przy rozgrzanym silniku powinien być płynny i ściekać szybko. Jeśli jest wyraźnie gęstszy, ciągnie się lub pozostawia gęstą nitkę między palcami — a pobrany olej ma odpowiedni kolor, który nie sugeruje wieloletniego zaniedbania — to sygnał, że lepkość jest sztucznie podniesiona.

Temperatura rozgrzewania silnika to kolejny marker. Silnik, w którym olej ma nominalną lepkość, osiąga temperaturę roboczą w przewidywalnym czasie. Silnik z gęstym olejem może pracować nieco dłużej w fazie nagrzewania ze względu na wyższe opory wewnętrzne — efekt subtelny, ale zauważalny przy znajomości konkretnego modelu.

Zachowanie silnika tuż po zimnym rozruchu bywa też charakterystyczne. Klekot hydraulicznych popychaczy, który znika po kilkudziesięciu sekundach — a nie po kilku sekundach jak w zdrowym silniku z właściwym olejem — może sygnalizować zagęszczony olej spowalniający napełnianie układu hydraulicznego.

Wreszcie: krótka rozmowa z klientem. „Kiedy ostatnio wymieniano olej? Czy stosowano jakiekolwiek dodatki do oleju?” Pytanie zadane wprost i spokojnie może przynieść zaskakującą szczerość — albo charakterystyczne zawahanie.

Inspekcja, która chroni obie strony

Warsztat przeprowadzający inspekcję przedsprzedażową jest w uprzywilejowanej pozycji — ocenia auto przed transakcją, nie po. Raport z inspekcji, który odnotowuje podejrzenie sztucznie podniesionej lepkości oleju, chroni kupującego przed zakupem wadliwego auta i — paradoksalnie — chroni również uczciwego sprzedawcę, który może nie wiedzieć, co wlał poprzedni właściciel.

Warto odwrócić perspektywę: sprzedawca, który sam zleca inspekcję techniczną przed wystawieniem auta na sprzedaż i otrzymuje raport potwierdzający dobry stan techniczny, ma dowód, że w chwili sprzedaży wady nie było. To jest ochrona przed roszczeniami z tytułu wad, które mogły powstać już po transakcji — przez zaniedbanie nowego właściciela.

Dla warsztatu inspekcja przedsprzedażowa jest usługą o dwóch obliczach: technicznym i prawnym. Mechanik, który rozumie oba, jest dla klienta czymś więcej niż serwisantem. Jest pierwszą linią obrony przed konsekwencjami transakcji, które mogą kosztować wielokrotnie więcej niż cena przeglądu.

„Moto Doktor” wlany przed sprzedażą to kilkadziesiąt złotych wydanych na chwilową poprawę obrazu silnika i potencjalnie tysiące złotych kosztów prawnych, jeśli kupujący zdecyduje się skorzystać z przysługujących mu praw. Rachunek jest prosty — i coraz więcej kupujących go zna.