Automatyczne przekładnie stały się nieodłącznym elementem współczesnej motoryzacji, oferując wyjątkowy komfort jazdy oraz wysoką precyzję zmiany przełożeń. Jednak wraz z ich popularyzacją na rynku pojawiło się wiele szkodliwych mitów dotyczących obsługi i trwałości tych podzespołów. Czy dożywotni olej przekładniowy powinno się wymieniać?

Wokół procedur serwisowych automatycznych skrzyń biegów przez lata narosło wiele nieporozumień, do których przyczynili się sami producenci pojazdów. Wielu z nich nie zamieszczało w instrukcjach obsługi informacji o konieczności wymiany oleju, stosując pojęcie dożywotniego napełnienia. Z punktu widzenia fizyki i chemii żaden płyn eksploatacyjny nie zachowuje swoich właściwości w nieskończoność, a jego stopniowa degradacja bezpośrednio wpływa na zużycie elementów wewnętrznych.

Podczas rozmowy na kanale MotoFocus TV szczegółowo przeanalizowano wyzwania, przed którymi stają właściciele pojazdów wyposażonych w automaty. Warto przyjrzeć się kluczowym zasadom, które pozwalają utrzymać te skomplikowane podzespoły w pełnej sprawności przez setki tysięcy kilometrów.

Zachęcamy do obejrzenia całego materiału na platformie YouTube:

Interwały serwisowe i dobór oleju – klucz do trwałości przekładni

Świadomość kierowców w zakresie obsługi automatycznych skrzyń biegów sukcesywnie rośnie, jednak wciąż pokutuje błędne przekonanie, że płynu przekładniowego nie trzeba zmieniać. Producenci samych skrzyń od zawsze podkreślają, że regularna wymiana jest warunkiem koniecznym do ich bezawaryjnej pracy. Pojęcie dożywotniego napełnienia w nomenklaturze technicznej oznacza konkretny przebieg, a ponadto rzeczywisty czas eksploatacji zależy od stylu jazdy i obciążenia pojazdu.

Na szybszą degradację płynu przekładniowego wpływa między innymi częsta jazda w ruchu miejskim, poruszanie się po terenach górzystych, holowanie przyczep czy dynamiczne przyspieszanie. Wszystkie te czynniki podnoszą temperaturę roboczą układu, co przyspiesza procesy starzenia. Ponadto niezwykle istotną kwestią jest zastosowanie płynu o odpowiedniej specyfikacji, spełniającej rygorystyczne normy producenta danej przekładni.

– Nasze skrzynie biegów mają określenie, aby olej był dożywotni. Natomiast według nomenklatury naszej firmy oznacza to przebieg do stu pięćdziesięciu tysięcy kilometrów. Na zużycie i degradację poszczególnych elementów wpływa wiele rzeczy, między innymi masa pojazdu czy styl jazdy kierowcy. Wszystko to może przyczynić się do znacznie wcześniejszego zużycia elementów i wymuszenia szybszej wymiany – powiedział Bartosz Cudok z firmy ZF Aftermarket.

Stosowanie płynów niewłaściwej jakości lub o błędnie dobranych parametrach może objawiać się szarpaniem lub opóźnionym załączaniem poszczególnych przełożeń. W nowoczesnych konstrukcjach wielobiegowych pracuje równolegle wiele sprzęgieł oraz hamulców, które do prawidłowego działania wymagają bardzo precyzyjnie określonego współczynnika tarcia i chłodzenia.

Prawidłowe metody wymiany płynu i najczęstsze usterki eksploatacyjne

W praktyce warsztatowej stosuje się dwie główne metody wymiany płynu przekładniowego: statyczną oraz dynamiczną. Podstawowa metoda statyczna polega na grawitacyjnym spuszczeniu płynu i napełnieniu układu świeżym olejem. Pozwala ona na odświeżenie około sześćdziesięciu do siedemdziesięciu procent objętości układu. Z kolei metoda dynamiczna wykorzystuje specjalne urządzenie do dokładnego wypłukania i zastąpienia całej zawartości skrzyni.

Doświadczenia serwisowe wskazują, że najczęstszą przyczyną awarii automatycznych skrzyń biegów nie są wady fabryczne, lecz zaniedbania eksploatacyjne ze strony użytkowników. Długotrwała jazda na przepracowanym płynie powoduje utratę jego właściwości chłodzących i smarnych. Z biegiem czasu dochodzi do przegrzewania się tarczy sprzęgłowych, pojawiania się luzów oraz zużycia okładzin ciernych.

– Najczęściej występują usterki wynikające z zaniedbań ze strony konsumenta, czyli z braku regularnego serwisu. Z biegiem czasu sama wymiana nie będzie już magiczną naprawą. Degradacja płynu wpływa na powstanie innych, bardziej kosztownych usterek. Gdy skrzynia jest długo eksploatowana na tym samym środku smarnym, mogą przypalać się poszczególne kosze sprzęgłowe, pojawia się wyższa temperatura i większe luzy – powiedział Bartosz Cudok.

Należy pamiętać, że samo odświeżenie lub wymiana płynu nie naprawi uszkodzeń mechanicznych, które zdążyły już powstać wewnątrz skrzyni. Jeśli pojawiają się wyraźne nieprawidłowości w pracy przekładni, pierwszorzędnym krokiem powinna być wnikliwa diagnostyka w wyspecjalizowanym warsztacie, a nie próbne wymienianie płynu z nadzieją na samoistne usunięcie usterki.