Pan Łukasz Worwa to jeden z wielu tracących cierpliwość przedsiębiorców, prowadzących stacje kontroli pojazdów. W reakcji na wciąż przeciągającą się w czasie decyzję rządu w sprawie podwyżki (niezmienionych od 21 lat) opłat za badania techniczne, postanowił wziąć sprawy w swoje ręce. Wystosował apel do Ministra Infrastruktury. Czy ta oddolna inicjatywa ma szansę powodzenia? Zapraszamy do przeczytania wywiadu.

Witold Hańczka: Jest Pan przedsiębiorcą, który postanowił wziąć sprawy w swoje ręce i samodzielnie zaapelować do Ministra Infrastruktury w sprawie planowanej podwyżki w tabelach opłat za badanie techniczne. Czy otrzymał Pan do tej pory odpowiedź na swoje pismo?

Łukasz Worwa: Na początku chciałbym podziękować za wsparcie Waszego portalu w kolejnej próbie zmiany obecnego stanu rzeczy w polskim systemie badań technicznych. Odnośnie Pana pytania – przed chwilą sprawdzałem skrzynkę na portalu ePUAP. Nie dostałem żadnej odpowiedzi, ale jeżeli jej nie otrzymam do połowy sierpnia to zamierzam poskarżyć się na bezczynność organu, jakim bez wątpienia jest Ministerstwo Infrastruktury. Przewlekłe lub bezczynne załatwianie spraw może podważać zaufanie obywateli do organów państwowych, dlatego zamierzam skorzystać ze swojego prawa jakim jest ww. skarga na bezczynność. Wiadomo, że ministerstwo znajdzie kruczki prawne, aby nie odpowiadać, ale będę mimo wszystko starał się uzyskać tę odpowiedź.

Dlaczego zdecydował się Pan wziąć sprawy w swoje ręce – w branży badań technicznych działa kilka stowarzyszeń, zrzeszających przedsiębiorców prowadzących SKP. Czy nie jest Pan usatysfakcjonowany ich działaniem, aktywnością? 

Należymy do Polskiej Izby Stacji Kontroli Pojazdów (PISKP), która wspiera nas merytorycznie w prowadzeniu SKP oraz do sieci Speed Car, która zrzesza aktywne SKP, zapewniając im wsparcie marketingowe oraz sprzedażowe. Aktywność PISKP jest bardzo duża. Kolejni prezesi – śp. Leszek Turek (który był twórcą całego systemu zjednoczenia się przedsiębiorców, prowadzących działalność związaną z badaniami technicznymi pojazdów w Polsce), Marcin Barankiewicz (który obecnie jest sekretarzem generalnym Europejskiego Stowarzyszenia Wyposażenia Warsztatów (EGEA) oraz jego 11 stowarzyszeń członkowskich) oraz obecna prezes, Pani Jolanta Źródłowska robią wszystko, co w ich mocy, aby zmienić obecny stan rzeczy.

A ten stan jest taki, że na każde 100 wypadków ginie statystycznie 9 Polaków i tylko 1 Niemiec! Czy oni w tym ministerstwie są ślepi czy całkowicie oderwani od rzeczywistości? Na nic starania kolejnych prezesów oraz akcje popularyzujące poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego, skoro w Ministerstwie Infrastruktury są pracownicy głusi na merytoryczne argumenty. Obawiam się, że dopiero gdy jakiś rupieć z ważnym przeglądem w dowodzie, ale bez hamulców i w fatalnym stanie technicznym przejedzie dziecko jakiegoś ważnego polityka, cokolwiek się zmieni. Nie życzę tego nikomu, ale niestety tak funkcjonują zmiany prawa w Polsce.

Postanowił Pan jednak zadziałać sam, bez pośrednictwa instytucji czy stowarzyszeń.

Zdecydowałem się wziąć sprawy w swoje ręce, gdyż już mam dość tych obiecanek-cacanek. Zainwestowaliśmy miliony w nowoczesną SKP, a obecne stawki nie pokrywają nawet kosztów spłaty kredytu. Dlatego pytam jak długo jeszcze tak ma być, bo polski przedsiębiorca wytrzyma wiele, ale nasza firma (jak i cała branża) naprawdę jest już u kresu możliwości finansowych oraz wytrzymałości psychicznej. U nas na Podhalu jest takie powiedzenie „gadać jak głupi z owcami”. Mamy już dość takiej rozmowy z urzędnikami ministerstwa, więc stąd mój apel! Albo inaczej – niech pan minister Klimczak poprowadzi naszą SKP i pokaże, jak można to robić bez straty przy obecnych stawkach – może On ma na to jakiś cudowny sposób. Chętnie się zamienię miejscami, gdyż akurat kompetencje na Ministra Infrastruktury mam sto razy większe niż on.

Wygłasza Pan mocne tezy, ale proszę pamiętać, ze podwyżki w tabeli opłat mają także spore grono przeciwników. Jednym z ich głównych argumentów jest fakt znacznego zwiększania się liczebności parku pojazdów w Polsce. Do niedawna następował także systematyczny przyrost liczby stacji. Jak odpowiedziałby Pan na te argumenty? 

Odpowiem na ten argument w prosty sposób. Jest u nas na Podhalu duża ubojnia, której właściciel ma tyle pieniędzy, że mógłby zapewne spokojnie kupić wszystkie nieruchomości i ruchomości, które należą do wszystkich ministrów i premiera polskiego rządu. I on postawił SKP dla swoich samochodów oraz żeby stworzyć biznes swoim dzieciom. Dla niego wyłożyć parę milionów na taką działalność to są śmieszne pieniądze. Oczywiście – każdemu wolno postawić taką działalność, jak ma nadwyżki finansowe. Tylko potem cierpią na tym takie firmy jak nasza, które ledwo zipią, bo urzędnicy w ministerstwie myślą, że zbijamy kokosy.

Inwestycja w otwarcie nowej SKP jest traktowana poniekąd jak inwestycja w przyszłość – dlatego do niedawna przybywało tych stacji. Ktoś, kto ma pieniądze i zamierza je zainwestować może sobie pomyśleć, że stawki w końcu pójdą do góry i będzie to krociowy biznes. Ale ja ponawiam propozycję dla przeciwników podnoszenia stawek – zapraszam ich do naszej firmy, żeby poprowadzili ten biznes, gdzie nie waloryzowano stawek od prawie 21 lat! Albo mam propozycję dla posłów, senatorów i ministrów, żeby obniżyli swoje apanaże do tych sprzed 21 lat. Wtedy odsapnąłby także budżet państwa.

Jaka kwota za badanie techniczne (trzymajmy się największej grupy pojazdów) samochodu osobowego, by Pana satysfakcjonowała?

Proszę Pana, gdyby dokonać waloryzacji stawki o stopień inflacji to ta stawka powinna wynosić około 250 zł brutto. W 2004 roku płaca minimalna w Polsce wynosiła 824 zł, a cena za przegląd była taka jak dziś, tj. 98 zł (cena przeglądu stanowiła 11,89% najniższej krajowej). Gdyby ten wskaźnik zastosować przy dzisiejszej najniższej płacy krajowej równej 4666 zł to przegląd powinien kosztować prawie 555 zł. Tu nie chodzi o to, żebym ja ustalał cenę – ja chcę wiedzieć kiedy zostanie ona urealniona, bo uczciwe stacje kontroli pojazdów chcą nadal działać.

Jeżeli chodzi o moje wyliczenia to uważam, że stawka ta powinna wynosić 7,5% najniższej krajowej i wtedy nie trzeba byłoby waloryzować jej rozporządzeniem, bo to byłoby automatyczne. Na dzień dzisiejszy byłoby to 350 zł, co pozwoliłoby mieć pieniądze na inwestycje oraz na nowe etaty, które byłyby konieczne do wnikliwego sprawdzania samochodów i ich fotografowania. A inwestycji trzeba będzie zrobić sporo, bo cennik, ale też wymagania sprzętowe zatrzymały się na początku XXI wieku…

W mailu do naszej redakcji, przytoczył Pan interesujące wyliczenia (prezentujemy je niżej). Wynika z nich, że opłata za badanie była systematycznie podnoszona co dwa lata, o kwoty rzędu kilkunastu lub kilku złotych. Co takiego wydarzyło się Pana zdaniem w 2004 r., że stawka uległa zamrożeniu?

Nie wiem, co się wydarzyło. Prawdopodobnie urzędnicy stwierdzili, że ta stawka będzie zawsze odpowiednia, bo na tamte czasy odzwierciedlała koszty i potrzeby inwestycyjne. Ale jak Pan sobie pomyśli, że koszty wypłat poszły od tamtego czasu kilkukrotnie w górę, koszty samego ZUS-u od pracowników prawie sześciokrotnie wzwyż, prądu – dziesięciokrotnie, gazu – pięciokrotnie, podatków lokalnych – trzykrotnie – to mi to wygląda na jakieś celowe działanie, które ma wykończyć firmy, dla których jest to tzw. działalność typu „core”. W terminologii biznesowej jest to działalność podstawowa, czyli fundamentalna aktywność, która generuje przychody i jest kluczowa dla istnienia i rozwoju firmy. Być może za rogiem czai się jakaś zagraniczna organizacja czy instytucja, która po upadku przedsiębiorców prowadzących dzisiejsze rodzinne SKP, będzie przejmować je za bezcen i wtedy już skutecznie lobbować o podwyżki… Nie wiem. Dla mnie to jest niewytłumaczalne, nie chcę knuć teorii spiskowych, bo jestem konkretny i racjonalny.

W swojej wiadomości podał Pan przykład rosnących wynagrodzeń lekarzy POZ. Postawił Pan pytanie „W czym lekarz jest lepszy od diagnosty?” – czy to nie zbyt kontrowersyjne porównanie? 

A czym jest lepszy lekarz POZ od przedsiębiorcy prowadzącego firmę motoryzacyjną w Polsce? Ja nie czuję się w niczym gorszy od lekarza pierwszego kontaktu – mam za sobą studia odbyte na Uniwersytecie Oxford Brookes, dwa dyplomy tejże uczelni – BBA (2004 rok) oraz MBA (2007 rok), a także ukończone studia podyplomowe na Politechnice Krakowskiej w dziedzinie „Diagnostyka pojazdów samochodowych – budowa, eksploatacja, naprawa”. W tym roku planuję zacząć studia doktoranckie na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Kilkanaście lat studiów, 26 lat praktyki w zawodzie, a pracuję jak żebrak za stawki, za które żaden lekarz nie wstałby z łóżka. Tak – lekarze mają silne lobby, jak chociażby słynne „Porozumienie Zielonogórskie”, które zadbało o ty, by lekarze pierwszego kontaktu pracowali za stawki rynkowe. Ja im nie zazdroszczę, ale jednocześnie tak ja, jak i wielu przedsiębiorców branży SKP, nie mam wobec lekarzy POZ żadnych kompleksów (chociażby względem wykształcenia) – więc dlaczego muszę pracować za takie śmieszne pieniądze?

O planach podwyżek w tabeli opłat pisaliśmy na przełomie roku, później temat ucichł, a branża otrzymała nieformalny sygnał, by poczekać do wyborów prezydenckich. Abstrahując od sensu i etyki takiego postępowania ze strony polityków – może właśnie teraz trwa „okienko czasowe”, w którym można wprowadzić podwyżkę? Kierowcy zdążą „zapomnieć” o tym przed kolejną kampanią wyborczą w 2027 r. 

Problem jest w tym, że moim zdaniem kolejni ministrowie nie mają kompetencji do wykonywania tego zawodu. I tak – minister Adamczyk ukończył niegdyś Zespół Szkół Budowlanych w Krzeszowicach, potem z kolei po 35 latach „przerwy dydaktycznej” zrobił licencjat na kierunku „rachunkowość i finanse w zarządzaniu” na olkuskiej filii Społecznej Akademii Nauk w Łodzi, następnie studia magisterskie, które stały się bardzo kontrowersyjne, gdyż zarzucono mu plagiat pracy magisterskiej (podaję te fakty na podstawie danych dostępnych na portalu Wikipedia). Kolejny minister Dariusz Klimczak ma tytuł doktora, ale jest… historykiem. Uważam nieskromnie, że byłbym o wiele lepszym ministrem od jednego i drugiego pana, gdyż mam zarówno wykształcenie jak i doświadczenie w zarządzaniu.

Nie o to jednak chodzi. Sprawa podwyżek stała się sprawą polityczną, jest to ostatnia „niepodnoszona” opłata i kolejne rządy bronią tej opłaty jak niepodległości… Nie rozumieją oni jednak, jak dramatyczna jest sytuacja w wielu polskich firmach prowadzących SKP, gdyż politycy nigdy nie prowadzili żadnego biznesu, są skrajnie nieodpowiedzialni finansowo. Z ich kompetencjami nie potrafiliby nawet poprowadzić przysłowiowego „kiosku Ruchu”, gdyż zbankrutowałby on po miesiącu. W stosunku do Pana Adamczyka mam jeszcze jeden zarzut – hipokryzję. Otóż ten pan, będąc jeszcze posłem opozycji, 27 czerwca 2012 roku, wystosował interpelację poselską nr 6362 do ówczesnego ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej w sprawie funkcjonowania stacji kontroli pojazdów. W interpelacji tej poruszył między innymi temat zmiany cennika opłat pobieranych za przeprowadzenie badań technicznych pojazdów. Domagał się informacji, kiedy zmienią się ceny za badania techniczne, by potem przez dwie kadencje nie kiwnąć w tym temacie palcem. Absurd! Monty Python by tego nie wymyślił, chociaż wymyślili „ministerstwo dziwnych kroków”…

Polskie SKP miały do niedawna w Europie opinię nowoczesnych i dobrze wyposażonych. Problem w tym, że sprzęt się starzeje, a inwestycje są wstrzymywane ze względu na brak podwyżek w tabeli opłat. Jak ocenia Pan obecny stan techniczny stacji i jakie inwestycje są konieczne? 

Polskie stacje kontroli pojazdów są w dużej mierze dalej nowoczesne. Inwestujemy w sprzęt, szkolenia, nowinki technologiczne. Jest to tak trudne, że nawet Pan sobie nie jest w stanie wyobrazić. Podam nasz przykład. Nie dysponując żadnym dodatkowym budżetem, ani żadnymi środkami z UE „na przepalenie”, a jedynie skromnymi środkami i posiadanym już wyposażeniem, jesteśmy obecnie na ukończeniu jednej z pierwszych „Mobilnych stacji kontroli pojazdów” w Polsce. Jak to zrobiliśmy? Polak potrafi – przy udziale naszej lokalnej szkoły – Zespołu Szkół Technicznych i Placówek im. Stanisława Staszica w Nowym Targu – zaadaptowaliśmy małą ciężarówkę Hyundaia H-100, poprzez zabudowę na nim urządzeń po byłej podstawowej stacji kontroli pojazdów. Zaznaczę jeszcze raz – bez żadnego wsparcia zewnętrznych funduszy, tylko własnym sumptem i pomysłowością naszą oraz naszych partnerów z nowotarskiego technikum. Myślę, że samochód ten zostanie zaprezentowany już we wrześniu br. Obecnie go wykańczamy, niedługo będziemy się starać o jego prelegalizację w krakowskim oddziale TDT.

Jaki sprzęt diagnostyczny powinien stać się obowiązkowym na stacjach?

Jeżeli chodzi o to, jakie urządzenia są potrzebne, to jest ich cała masa: po pierwsze aparaty fotograficzne do fotografowania czy samochód faktycznie był na stanowisku kontrolnym, po drugie urządzenia do badania oświetlania samochodowego – te wymagane obecnie zatrzymały się na standardach sprzed 20 lat. Nie ma możliwości obecnie sprawdzić stanu nowych lamp ledowych oraz pokrewnych systemów Matrix czy MultiBeam. Wymagane urządzenia niestety zatrzymały się na oświetleniu typu xenon. Co jeszcze? Na pewno potrzeba liczników cząstek stałych oraz hamowni podwoziowych. Te ostatnie powinny być stosowane za każdym razem, gdy samochód jest sprowadzany do Polski w ramach czynności przed pierwszą rejestracją w Polsce. Jako jedna z niewielu SKP w Polsce dysponujemy taką hamownią podwoziową, gdyż miały być wymagane po zmianie prawa. Prawo się nie zmieniło, więc wykorzystujemy ją w innych celach diagnostycznych, niezwiązanych z SKP.

Jakich reform poza korektami w tabeli opłat Pana zdaniem potrzebuje branża badań technicznych w Polsce?

Proszę Pana, już tyle razy o tym pisano w mediach. Ja osobiście wyrażałem swoje postulaty na łamach chociażby portalu Autokult.pl. To było 24 stycznia 2022 roku, czyli prawie dokładnie 3,5 roku temu, a oni dalej dumają… Wygląda na to, że w ministerstwie nie potrafią zadbać o to, by zmniejszyć śmiertelność wypadków w Polsce. Jak pisałem powyżej jest ona 9 razy większa jak w Niemczech! Kto odpowiada za te wszystkie niepotrzebne zgony na drogach? Czy nie są za to odpowiedzialne kolejne rządy oraz kolejni ministrowie infrastruktury? Jest tylu specjalistów w Polsce, którzy mogliby uzdrowić ten stan rzeczy (jak chociażby dr inż. Sławomir Olszowski z Radomia, niekwestionowany autorytet i praktyk, który prowadzi najlepszą firmę szkoleniową branży automotive w naszym kraju).

Trzeba dokonać niewielu korekt, które usprawnią system! Przede wszystkim należy zwiększyć wymagania co do przeprowadzanych badań technicznych. Po pierwsze – absolutną podstawą powinien być obowiązek fotografowania pojazdu, który poddawany jest badaniu. Dziś część firm w tej branży działa nieuczciwie. Podbija się pieczątki pojazdom, które w ogóle nie pojawiły się na stacji i za takie „badanie” inkasuje się na przykład 200 zł. Po drugie – należy wprowadzić radykalne konsekwencje dla takich przedsiębiorców, którzy podbijają przeglądy bez pojawienia się samochodu na SKP. Czarne owce są wśród lekarzy, sędziów, polityków, księży, lecz niestety również wśród przedstawicieli branży SKP. Przepis, który mówiłby, że w razie wykrycia takiego oszustwa firmę się zamyka i nie wolno już prowadzić stacji kontroli pojazdów pod danym adresem ukróciłby proceder. Po trzecie powinno się też zmienić przepisy tak, by w razie odebrania dowodu rejestracyjnego, na przykład przez policję, trzeba było pojechać na stację prowadzoną przez Transportowy Dozór Techniczny, a nie tam, gdzie zwykle. Po wprowadzeniu takich zmian współczynnik negatywnych wyników badań technicznych wzrósłby do 30 proc. Dzisiaj odbiera się dowód elektronicznie, jedzie na byle jaką stację i odwiesza się go bez wnikliwej kontroli.

Wymagałoby to stworzenia dodatkowych stacji, zarządzanych przez TDT.

Tak, ten przepis wymagałby stworzenia specjalnego rodzaju SKP prowadzonych przez Transportowy Dozór Techniczny. Wystarczyłaby taka jedna stacja na województwo – uzupełniałoby to obecny system badań oparty o stacje podstawowe i okręgowe. Niech Pan sobie wyobrazi jak szybko oczyściłoby to nasz park pojazdów z całego złomu, który dzisiaj porusza się po drogach. Klient, któremu zostałby zatrzymany dowód rejestracyjny musiałby naprawdę się postarać, żeby doprowadzić samochód do należytego stanu. Tu policja miałaby naprawdę wielki oręż w walce ze „złomem” który porusza się po drogach. Te superstacje prowadzone przez Transportowy Dozór Techniczny są potrzebne. Proszę sobie wyobrazić, że w 2018 roku próbowano je wprowadzić do polskiego prawa, ale miały się one zajmować (według ówczesnego projektu ustawy)… spóźnialskimi, czyli takimi samochodami, które za późno przyjechały na przegląd. To świadczy najlepiej o poziomie kompetencji ustawodawcy, a raczej jego skrajnym braku. Mało tego – te stacje miały być utrzymywane przez wszystkich przedsiębiorców prowadzących SKP, którzy mieliby płacić 3,50 zł tzw „opłaty jakościowej” od każdego badania technicznego… bez żadnej podwyżki opłat za badanie. No „Matrix”, obłęd, nie wiem jeszcze jak to nazwać!