Klimatyzacja samochodowa to system, którego celem jest schładzanie powietrza wewnątrz auta w upalne dni, zapewniając optymalną temperaturę dla kierowców i pasażerów, kolejną rolą klimatyzacji jest osuszanie przedniej szyby z wilgoci w okresie jesienno-zimowym. Nie każdy wie jak ważną rolę w układzie klimatyzacji pełni olej.

Olej w układzie klimatyzacji spełnia klika ról, Pierwsza i podstawową funkcją oleju jest to smarowanie kompresora. Druga to zabezpieczenie aluminiowych ścianek przed wpływem wilgoci. Jego transport odbywa się wraz z czynnikiem klimatyzacji z którym jest zmieszany. Na początku przedstawimy jaki jest procentowy udział oleju w układzie klimatyzacji. Podział ten stosowany jest w większości sprężarek tłokowych oraz w układach z jednym parownikiem. Wartość podziału jest przybliżona, a pokazane zależności nie zawsze są stosowane.

Procentowa ilość oleju w poszczególnych elementach

Powyższy schemat przedstawia procentowe rozbicie oleju w układzie klimatyzacji. Ilość oleju należy dostosować do wartości zalecanej przez producenta danego pojazdu.

Jak należy postępować i jakie są procedury omówimy poniżej.

Kompresory Thermotec (ich indeksy zaczynają się od KTT09…) oraz innych producentów są zalewane olejem, ale w każdym przypadku, obowiązkowo przed montażem należy sprawdzić ilość oleju w nich zawartą. To samo dotyczy kompresorów demontowanych z pojazdu.

Dla przykładu posłużmy się referencją Thermotec KTT090341 (Kia, Hyundai). Kompresor ten jest zalany 150ml oleju- a ilość ta jest wystarczająca do smarowania całego układu. W przypadku wymiany sprężarki (stary kompresor nie był zatarty tylko np. stracił swoją wydajność) należy po wyjęciu z pudełka zlać z niego olej i porównać do ilości zlanej ze starego kompresora. Jeżeli ilość w starym kompresorze oscyluje w okolicy 50% całego układu tj. 75ml. należy, taką ilością uzupełnić nową sprężarkę.

1. Za dużo oleju – W momencie, kiedy w starej sprężarce całkowita objętość oleju wynosi np.120 ml, świadczyć to będzie o tym, że w układzie jest za dużo oleju. Nie mając pewności jaka ilość oleju pozostała w układzie powinniśmy rozważyć jego płukanie. Zawsze miejmy na uwadze, że układ klimatyzacji jest złożony z wielu elementów, z których każdy kumuluje olej i suma zawarta we wszystkich elementach daje nam 100% ( czyli 150ml).
2. Za mało oleju – analogicznie, jeżeli ze starego kompresora wylewamy np. 30ml oleju, to świadczy, że ilość oleju w całym układzie była niewystarczająca. Już w tym momencie mogło mieć to negatywny wpływ na efektywność smarowania. Objawy to olej barwy ciemno szarej zawierające cząstki teflonu (w tym przypadku należy wypłukać układ AC). Jeżeli olej był normalnej barwy i ponownie możemy go użyć, należy uzupełnić układ klimatyzacji o około 90ml reasumując 30ml.układ + 30ml kompresor + 90ml nowego oleju = 150ml cały układ AC.

W przypadku, wymieniamy poszczególnych elementów układu klimatyzacji tj. parownik (20%-30ml), skraplacz ( 10%-15ml), osuszacz/akumulator (10%-15ml), przewody klimatyzacji (10%-15ml), należy uzupełnić olej ilością zawartą w wymienianym elemencie.

Kolejna procedura, stosowana jest w momencie zatarcia kompresora, kiedy opiłki i zanieczyszczenia są w całym układzie klimatyzacji. Wówczas należy wymienić elementy, których nie da się wypłukać, tutaj też posiadamy jako Thermotec wszystkie niezbędne indeksy (początek indeksu to KTT…) do naprawy, a więc: Kompresor KTT09…, skraplacz KTT11…, zawór rozprężny/dysza dławiąca KTT14…, osuszacz KTT12…, ewentualnie parownik KTT15…, kiedy nie można go wypłukać. Pozostałe elementy, a więc przewody KTT160… i parownik należy wypłukać maszyną z dedykowanym środkiem do płukania. Z nowego kompresora Thermoteca zlewamy olej do menzurki sprawdzamy jego ilość powinno być około 150ml pamiętajmy, że nie jesteśmy w stanie zlać całego oleju z kompresora. Następnie zalewamy sprężarkę, podłączamy przewody klimatyzacji i 10 razy przekręcamy osią kompresora zgodnie z kierunkiem pracy, spowoduje to wypchnięcie oleju z kompresora do układu. Najczęściej popełniany błędem w tej sytuacji jest, brak wyprowadzenia oleju z kompresora, skutkować tzw. blokadą cieczy, zerwaniem sprzęgła i ewentualną pracą sprężarki bez smarowania przez pewien moment. Pamiętajmy kompresor to nie pompa jego zadaniem jest sprężanie gazu a nie pompowanie oleju.

Olej w układzie klimatyzacji pełni ważną rolę i podobnie jak w silniku samochodowym nie powinno być go za dużo ani za mało, a jego ilość jest ściśle określona przez producenta pojazdu.

Najczęściej stosowanym, w sprężarkach tłokowych jest olej syntetyczny PAG(glikol) polialkilenowy, charakteryzuje się wysoką higroskopijnością (pochłaniające wilgoć), agresywnie reaguje z metalami w obecności wody. Inną grupą olejów do układu AC są oleje POE tzw. oleje uniwersalne. Oba typy olei mogą być stosowane w układach klimatyzacji z czynnikiem R134a i 1234yf. Pamiętajmy, aby tych dwóch olei nie mieszać ze sobą, ponieważ mają różną budowę i zawsze będą oddzielały się od siebie. Skutkować to będzie nieprawidłowym smarowaniem kompresora, co w konsekwencji może doprowadzi
do jego zatarcia.

Należy pamiętać, że w przypadku pojazdów hybrydowych i elektrycznych, stosujemy oleje nie przewodzące prądu, zalecane przez producenta pojazdu. Zastosowanie nieodpowiedniego oleju, może doprowadzić do zwarcia lub przebicia w instalacji elektrycznej.

Radzą doradcy techniczno – produktowi z Inter Cars S.A. Bartosz Żertka i Marcin Wysocki.