Prawodawstwo w naszym kraju stworzyło kilka aktów prawnych, które regulują naprawy samochodów elektrycznych i aut zelektryfikowanych (jak samochody hybrydowe PHEV), w których wykorzystywane jest napięcie powyżej 60 V. Dotyczą one głównie bezpieczeństwa pracy mechaników.

Samochód elektryczny w świetle prawa

„Samochód elektryczny stanowi urządzenie elektryczne w rozumieniu rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003”.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Źródło)

Dodatkowe przepisy regulujące naprawy samochodów elektrycznych w Polsce

Z racji tego, że „samochód elektryczny stanowi urządzenie elektryczne”, jego obsługą i naprawami mogą zajmować się osoby, posiadające odpowiednie uprawnienia.

Mają one w szczególności uchronić mechanika i osoby postronne, przebywające w garażu, przed porażeniem prądem. W samochodach elektrycznych stosuję się prąd o napięciu od 400 do 800 V, głównie na linii falownik – silnik elektryczny. Porażenie takim prądem może być przyczyną śmierci.

Prawo jak zwykle jest niedoskonałe.

Z jednej strony można mówić o przesadzie i nadregulacji. Konieczność specjalnego oznaczania miejsc naprawy aut elektrycznych w warsztatach, a nawet ich odgrodzenia od reszty warsztatu, jest dla specjalisty po prostu śmieszna. Czy warsztat specjalizujący się tylko i wyłącznie w naprawach aut elektrycznych, też ma odgradzać je od siebie? Czy też ma odgradzać tylko te, w których naprawiane są silniki i baterie? Z drugiej strony można mówić o niedopracowaniu przepisów.

Czy wulkanizator, lakiernik, blacharz i detailer powinni przejść szkolenia z obsługi aut elektrycznych? Czy powinni mieć uprawnienia SEP?

Teoretycznie obsługa auta elektrycznego powinna odbywać się w przystosowanym do tego warsztacie. Czy dotyczy to także wymiany opon w samochodach elektrycznych?

Zapewne nie, bo przecież nie ma ryzyka porażenia prądem przy wymianie opon.
A czyż nie istnieje ryzyko uszkodzenia baterii samochodu elektrycznego, przy zastosowaniu nieodpowiedniego podnośnika, co w konsekwencji może skończyć się uszkodzeniem ogniwa w baterii, reakcją łańcuchową i pożarem baterii trakcyjnej? Czy zatem wulkanizator, zajmujący się naprawą opon w samochodzie elektrycznym, nie powinien mieć uprawnień SEP i dodatkowego szkolenia z konieczności stosowania odpowiednich urządzeń do podnoszenia auta elektrycznego?

A co z lakiernikiem? Przecież lakiernik nie ingeruje w napęd samochodu elektrycznego, nie maluje baterii trakcyjnej, przewodów wysokiego napięcia czy silnika, tylko karoserię.

Czy powinien mieć uprawnienia SEP? Czy powinien przechodzić dodatkowe szkolenia z obsługi aut elektrycznych? Spójrzmy na Zintegrowany System Kwalifikacji. To polski system, który opisuje, porządkuje i gromadzi wszystkie kwalifikacje zawodowe w jednym publicznym rejestrze. Dzięki temu można je potwierdzać i porównywać z kwalifikacjami europejskimi.

Znajdziemy tam kwalifikację „Diagnozowanie i naprawa pojazdów elektrycznych i hybrydowych”. Poza mechanikami, jest ona skierowana także do lakierników i blacharzy.

Czy detailer, oklejający samochód folią PPF albo nakładający na niego powłokę ceramiczną musi mieć uprawnienia SEP i powinien odgrodzić samochód w swoim studiu od innych aut?

Zapewne nie, bo nie ingeruje w wyposażenie auta. A jeśli ten sam detailer będzie chciał wypolerować klosz reflektora, który zmatowiał? To wymaga jego demontażu. Jest to zatem naprawa, w której trzeba otworzyć maskę i zdemontować podzespół, wchodzący w skład auta. Czy detailerzy też będą musieli mieć uprawnienia SEP i przechodzić szkolenia z zakresu niebezpieczeństw związanych z obsługą „urządzenia elektrycznego” w którym stosowany jest prąd o bardzo dużym napięciu?

Spójrzmy na Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci. Co tam znajdziemy? Rodzaje urządzeń, instalacji i sieci, przy których wymagane jest posiadanie kwalifikacji.

Jak już wiemy, samochód elektryczny jest urządzeniem elektrycznym, zgodnie z rozporządzeniem, którego dotyczy powyższy załącznik.

Załącznik mówi, że specjalne kwalifikacje są niezbędne także przy urządzeniach, w których napięcie jest nie wyższe niż 1 kV. Czyli wspomniany wcześniej detailer, demontujący reflektor do polerowania albo blacharz demontujący tylną lampę w aucie elektrycznym lub hybrydzie PHEV też powinni posiadać odpowiednie kwalifikacje, potwierdzone przez świadectwo kwalifikacyjne po zdanym egzaminie.

Jakie przepisy dotyczące naprawy aut elektrycznych funkcjonują w polskim prawie?

Uprawnienia SEP do 1 kV (świadectwo kwalifikacyjne G1/E1). To podstawowe wymaganie w warsztatach.

• Wymagane dla mechaników, którzy pracują z układami wysokiego napięcia w samochodach zelektryfikowanych.
• Zakres: wiedza o ryzyku, pomiary i bezpieczeństwo.
• Konieczność zdania egzaminu.
• Uprawnienia ważne przez 5 lat.
• Szkolenia są organizowane przez wiele firm, w tym dystrybutorów części.
• Szkolenie w żaden sposób nie pokazuje, jak naprawiać i diagnozować auta elektryczne. To tylko szkolenie dotyczące bezpieczeństwa.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 1 lipca 2022 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz.U. 2022 poz. 1392).

Zastosowanie specjalnych przepisów BHP w warsztatach samochodowych, w których naprawiane są samochody elektryczne

• Reguluje konieczność wyposażenia stanowisk pracy w narzędzia izolowane, maty, blokady HV, środki ochrony indywidualnej (takie jak rękawice izolacyjne i specjalne okulary), obejmuje szkolenia z pierwszej pomocy i procedur HV, nakłada obowiązek asysty drugiej osoby przy pracach, a także oznaczenia stref w warsztacie, gdzie prowadzona jest praca przy urządzeniach z wysokim napięciem.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 ze zm.).

Specjalne procedury BHP przy pracy z urządzeniami elektrycznymi

• Obejmuje procedury BHP przy pracy z urządzeniami elektrycznymi, w tym z samochodami elektrycznymi. Ma na celu minimalizowanie ryzyka wypadków. Uczy np. postępowania z autem elektrycznym po wypadku i procedury rozładowania jego baterii.

Podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz.U. 2013 poz. 492).

Przepisy dotyczące środków ochrony indywidualnej

• Wymagania dla rękawic, obuwia, fartuchów izolacyjnych itp.

Podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej (Dz.U. 2005 nr 259 poz. 2173).